Schakel Tihange symbolisch UIT.
31 maart t/m 30 september '17

Schakel Tihange symbolisch UIT. Burgemeester Krewinkel ging U voor!
• meer info



Ausstellung Foto Files
23 september t/m 13 oktober '17
• meer info


>> agenda





Status Quo #2
20 maart t/m 24 april 2011

Opening 20 maart 15.00 uur door oud-wethouder en oud-bewoner van de Vossekuil Jos Zuidgeest.

Met een serie tentoonstellingen onder de naam Status Quo wil kuS verslag doen van de gevolgen van de demografische en economische ontwikkelingen in de regio. Door het maken van momentopnames en het archiveren van de bestaande situatie wordt in de loop van de tijd de transformatie van een gebied in beeld gebracht. De Status Quo tentoonstellingen bieden zo telkens nieuwe momentopnamen van het stedelijk weefsel. Het zal houvast bieden aan de herinneringen van de buurtbewoners en zal beleidsmakers tonen wat de consequenties zijn van hun huidige keuzes.

VPRO fotowedstrijd ‘De kracht van de regio’
Naar aanleiding van het vierluik ‘Nederland op de tekentafel’ van de documentairerubriek Tegenlicht heeft de VPRO gids een fotowedstrijd uitgeschreven. Alle inzendingen zijn te zien in kuS.

Fotoproject ‘Mooi/Lelijk’
Bewoners uit Meezenbroek, Schaesbergerveld en Palemig hebben foto’s gemaakt van ‘mooie’ en ‘lelijke’ plekken in hun wijk. Aan dit project is een wedstrijd verbonden. De uitslag wordt bekend gemaakt tijdens de opening.  De jury bestaat uit loco kinderburgemeester (uit MSP) Yassin Elmouden, wethouder Nico Aarts, projectleider MSP Joost van Daal en afdelingshoofd Beheer en Onderhoud Jan Morsink.
‘Mooi/Lelijk’ is onderdeel van het project ‘Schoon MSP’ van de gemeente Heerlen.

Archief: Vossekuil
Bijna twintig jaar geleden werd de Vossekuil afgebroken, een hoogbouwwijk bestaande uit vier flats van elk honderd woningen. De wijk was verloederd en de woningen vertoonden veel mankementen. De bewoners voerden actie voor betere leefomstandigheden en fatsoenlijke herhuisvesting. Bewoner ds. Fortuin, legde een archief aan van honderden foto’s en geschriften.

MIJN VOSSEKUIL-ARCHIEF
Openingsrede ds Fortuin

Van het leven en sterven van de Vossekuil heb ik nooit doelbewust een archief opgezet. Ik heb er allereerst gewoond, zo'n vier jaar. Waarom? Allereerst: waar krijg je als alleenstaande een ruime woning waar ook je theologische vakbibliotheek bij kan? De tweede reden? De wijk met grootschalige woonblokken en strakke lijnen had me al veel langer geïntrigeerd. Daar wonen betekende: iets hebben om steeds weer naar te kijken. Ook: alle tijd hebben om te kijken, de 'ziel' van de buurt tot me door te laten dringen en als de tijd rijp zou zijn dat op foto's en dia's vast te leggen. Nog voor ik in de Vossekuil ging wonen had ik dus al een eigenbelang, iets wat me boeide. Zonder dat kon een mens het daar de laatste tien jaar dat de buurt bestond niet redden. Je maakte het ook mee dat mensen het niet redden. 'Hier wonen tast je aan', zoals één van de meer geletterde medebewoners placht te zeggen als er weer eens 'Tatort-live' was geweest.
Vanaf het moment dat ik in het voormalige huismeestersappartement (nummer 110, onderin blok 2) ging wonen was ik haast als vanzelf betrokken geraakt bij de zorg die de Stichting Bewonersbelangen had voor de bewoners van de wijk. Dat was in de winter van 1988. Vrij kort daarna werd ik ook secretaris van de huurderscommissie bij de toenmalige 'Bouwvereniging Heerlen'. Die huurderscommissie was wettelijk verplicht, maar nooit echt gewenst bij een groot deel van het bestuur en bij de directie van de Bouwvereniging. Dat werk was de reden dat ik ook alles bij elkaar hield wat op schrift verscheen: krantenartikelen, brieven en andere documenten van de Bouwvereniging en de Stichting Bewonersbelangen. En natuurlijk het niet heel regelmatig verschijnende krantje van de Stichting Bewonersbelangen. In de 'huiskamer' achter de foto-gang is daarvan iets te vinden.


(LEVEN EN ACTIE OM TE OVERLEVEN)
Behalve de gebouwen en de omgeving leverden ook het leven in de Vossekuil en acties van de bewoners inspiratie om vast te leggen wat ik zag. Ik was al een tijdje bezig met het maken van opnamen op kleurendia, toen bij de Stichting Bewonersbelangen het idee ontstond om een diaklankbeeld te maken. Daarin moest het leven en het lijden van de mensen in de buurt vastgelegd worden. De bedoeling was deze productie te gebruiken om belangstelling te wekken in de buitenwereld en om de beleidsmakers ertoe te brengen ervoor te zorgen dat de buurtbewoners in menswaardige en respectabele omstandigheden konden wonen. Het ging daarbij om de basisvoorzieningen als hygiëne en ongestoord woongenot. De oorspronkelijke dia's met het geluid konden op groot formaat in zalen worden gepresenteerd. Dat is allereerst gebeurd voor de bewoners en later bijvoorbeeld in de gemeenteraad van Heerlen. Het Missionair Centrum heeft de productie mogelijk gemaakt door financiering en facilitering. De fotograaf Gustaaf Begas kreeg als vakman de leiding. Het oorspronkelijke diaklankbeeld werd vele malen gekopieerd op videoband om onze noodkreet zo wijd mogelijk te verspreiden. In de 'huiskamer' is de videoband te zien. Helaas was niet meer te achterhalen waar het origineel op dia's en geluidsband is gebleven toen het Missionair Centrum werd opgeheven. Misschien geeft een videoband in een wat armoedige huiskamer met primitieve wandversiering uiteindelijk wel een meer realistische impressie.
Een of twee jaar voordien was er een 'zwartboek' uitgebracht. Dat is ook te vinden en in te zien in de huiskamer. De voorkant geeft met witte en zwarte blokjes aan welke woningen nog wel en welke niet meer bewoond waren ten tijde van de uitgave. Toen pleitte de Stichting Bewonersbelangen samen met het welzijnswerk Zymose er nog voor de flats af te breken. Die inzet is later veranderd in 'zorgen dat de bewoners menswaardig gehuisvest worden', in of buiten de Vossekuil. Tenslotte hadden bewoners en opbouwwerk niets te zeggen over het beton en het glas. De Bouwvereniging Heerlen als verhuurder was immers de eigenaar en kon, overigens samen met gemeentelijke en rijksoverheid, daarover beslissen. Ons belang was fatsoenlijke huisvesting – voor sommigen het liefst in de Vossekuil voor sommigen het liefst daarbuiten.
Het diaklankbeeld heeft er zeker toe bijgedragen dat de gemeente Heerlen kort daarna heeft besloten dat de herhuisvesting van de bewoners ter hand werd genomen ook al was nog niet beslist wat er met de flats zelf zou gebeuren. Er werd een 'huisvester' aangesteld. Wie verhuisde kreeg f. 3000,- als bijdrage in de kosten van de verplichte verhuizing en inrichting. Sommigen beleidsmakers spraken graag van een 'verhuispremie'. Dat is een veel te royaal woord. Meer dan een betrekkelijk kleine bijdrage in de noodzakelijke kosten was die f. 3000,- ook met het prijspeil van toen niet, zeker voor mensen met een kleine uitkering die toch al schulden hadden.

(ULTIEME VERLOEDERING EN AFBRAAK)
Het heeft ruim twee jaar geduurd voordat alle bewoners passende huisvesting hadden gevonden. Heel snel daarna werd de sloop ter hand genomen. Al die tijd werden de huismeesters op hun rondes geconfronteerd met steeds weer onverwachte manieren waarop zwervers en verslaafden hun intrek in de leegstaande woningen wisten te nemen. Sommigen van hen konden heel agressief worden als de huismeesters hun opdroegen weg te gaan. Ook al waren waterleiding en verwarming afgesloten, ook al waren ramen en deuren dichtgemaakt met planken met schroeven die niet los te draaien waren. Sporen van deze kraakacties en van deze illegale bewoning zijn te vinden op de foto's. Als foto's ook geuren zouden vastleggen, zou niemand er lang naar kunnen kijken!
De foto's van de sloop spreken voor zich: grootschalig, technisch, bekwaam en duidelijk. De gebouwen werden helemaal uitgekleed tot op het naakte beton. Toen werden de muren ondermijnd en met kettingen doorgezaagd. Dat is haast nog spectaculairder dan ze ondermijnen met springstof, maar wel veel goedkoper. Nooit zal ik de geur vergeten toen blok 3 zou vallen. De grote machines reden stapje voor stapje achteruit in de moestuin; ze kneusden de inmiddels wild woekerende munt van de Marokkanen.
(TOT SLOT)
Tenslotte: in de vroege geschriften van het Oude Testament zijn mensen niet dood zolang hun naam nog wordt genoemd, zolang iemand ze nog in herinnering heeft. Een gedenkteken verlengt het leven zolang het gezien kan worden. Ik ben blij dat mijn in beeld en geschrift vastgelegde herinneringen de Vossekuil even weer opnieuw laten leven. Het was er lang niet alleen vreselijk. Er zijn ook goede herinneringen.
De meeste mensen hebben gelukkig elders al bijna twintig jaar een nieuw en hopelijk beter leven kunnen opbouwen. Veel van de kinderen zijn inmiddels zelf vaders en moeders van een nieuwe generatie. Op de plek waar wij woonden zijn vele jaren later nieuwe huizen gebouwd voor nieuwe mensen.
O ja, nog om een heel andere reden is al mijn bewaarde en gemaakte materiaal historisch: het dateert uit de tijd voor de computer. De documenten zijn allemaal papier, mooie letters zijn plakletters en alle fotowerk is op celluloid, ontwikkeld met chemicaliën. De nieuwste ontwikkeling in die tijd was het multigrade papier dat met verschillende filters negatieven van verschillende gradaties optimaal kon weergeven, op een ondergrond die minder koud aandoet dan PE-papier.
Opening Status Quo#2, zondag 30 maart '11

Vossekuil in cijfers

- ambtelijke naam: nr. PSV 119 DGHV-code
- gangbare naam: "de Vossekuil"
- vier appartementsgebouwen
- ieder blok 2 x 50 woningen, gescheiden door centrale liftkoker (2 liften).
    - per blok van 100 woningen, 48 garages, behalve blok 2 door mijn-verzakking    volgestort met beton.
    - iedere woning 2x4 meter breed en 11 meter diep
        - woonkamer, keuken, badkamer, toilet, portaal
- 1 ouderslaapkamer
        - 320 stuks met 2 kleinere slaapkamers
- 80 hoekappartementen met 3 kleinere slaapkamers
        - ieder met 8 meter lang balkon
- bouwheer: Bouwvereniging Heerlen
- architecten: Curvers-Lips, Sittard
- aannemer: Wilma; toepassing van "Ratiobouw" voor gietsysteem (bouwsysteem: afkomstig uit Zweden gekoppeld aan kostbaar octrooirecht; inclusief problematische vloerverwarming met centrale blok verwarmingsketels) .
- kostprijs per afgeleverde woning: fl. 35.500,- ; excl. bouwgrond, infra, enz.

chronologie en problematiek:
1960:  eerste plannen
1964: bouw door Wilma
1967:  oplevering
1986:  112 flats leeg.
1987:  onevenwichtige samenstelling bewoners
    - ruim 40 % allochtone, grote gezinnen
    - 50 % één-ouder gezinnen.
    - 36 % bewoners is jonger dan 20 jaar
    - slechts 10 % bewoners heeft baan met regulier inkomen
    - geschat wordt dat in ca. 32 panden drugs worden gehandeld; m.n. heroïne.
      Verslaafden gebruiken in de leegstaande flats en blijven er slapen
    - prostitutie
    - een kleine groep hoger opgeleide bewoners o.a. een "progressieve" groep van de Hogeschool voor Theologie en Pastoraat en het Missionair Centrum.
      Zij formeren samen met welzijnsinstelling "Zymose" de "Stichting Bewonersbelangen"
    - een haast onbeheersbare instroom van "probleembewoners".
1988 - 1989: meerdere branden / ontploffingen.
1989 - 1990: ca. 50 % leegstand.
1990: formele beslissing tot afbraak verhuizing nog aanwezige bewoners
1993: uitvoering sloop





> terug naar boven


Foto's opening


Foto's expositie


Foto's werk